Cảm nhận về lịch sử thời Hậu Lê

(Viết nhân dịp mới đọc xong một tập sách nhỏ về lịch sử triều đại Lê sơ)

Xem ra, thời Hậu Lê (gồm cả Lê sơ và Lê trung hưng) không vĩ đại bằng thời Lý Trần, mặc dù kinh tế, văn hóa, chính trị phát triển, đạt nhiều thành tựu, tiến bộ lớn (đặc biệt thời Hồng Đức thịnh thế), lãnh thổ cũng được mở rộng gấp mấy lần trước.

Vì sao lại nói không vĩ đại bằng? Bởi ngay từ đầu đã có một cái gì thật là hèn mọn thể hiện ngay từ việc Bình Định Vương Lê Lợi tức Lê Thái Tổ, vị vua đầu tiên của Hậu Lê, sau khi giành chiến thắng trước quân Minh và lập ra nhà Lê lại trở nên nghi kỵ mà giết mất khai quốc công thần (Trần Nguyên Hãn, Phạm Văn Xảo). Sau đấy vua Lê Thái Tông cũng giết đi hoặc hạ bậc nhiều công thần khác (Lê Sát, Lê Ngân, vv.) mà theo mình đánh giá là quyết định cảm tính dựa trên sự yêu ghét cá nhân của vua và những lời dèm pha là chính chứ chẳng dựa trên đúng công tội của các vị ấy. Sau này lại tới vụ Lệ Chi Viên, Nguyễn Trãi bị án oan đến nỗi phải tru di tam tộc. Các vua đều nhiều thê thiếp, đẻ lắm con, các bà ai cũng muốn con mình được kế vị, chưa kể quan lại cũng chia rẽ bè phái, tất dẫn đến tranh chấp đổ máu; nhiều vua ngồi ngai báu chưa được bao lâu thì đã bị giết. Còn chuyện càng về cuối đời Lê sơ các vua càng suy đồi thì âu cũng là theo quy luật tự nhiên, miễn bàn tới. Tới thời Lê trung hưng vua có nhưng chỉ là bù nhìn, thực quyền nằm trong tay nhà Mạc, rồi Trịnh, Nguyễn. Bởi thế mặc dù triều đại Hậu Lê kéo dài gần 400 năm (1427-1789) nghe rất oai nhưng chẳng qua chỉ là có tiếng còn miếng bé bé thôi.

Nhiều nhà sử học đánh giá đây là thời kỳ cực thịnh của Đại Việt nhưng mình cho rằng ngoại trừ thời Hồng Đức thịnh thế, còn lại các đời vua Hậu Lê nói chung đều không đạt xứng tầm triều đại Lý – Trần.

Về nguyên nhân, theo mình một phần rất lớn là đây: “Sau Nguyễn Trãi ý thức hệ Thiền Tam Giáo khai phóng thời Lý Trần cũng cáo chung. Nhà Lê độc tôn Nho giáo theo Tống Nho “tịch Thích Đạo” bài Phật Giáo và Lão Giáo, tạo nên ở Việt Nam trong triều đình bè phái tàn sát lẫn nhau gây nên tranh giành, nào Lê Mạc, Lê Trịnh, Trịnh Nguyễn suốt hai trăm năm cho đến ngày mất chủ quyền với thực dân.” (Nguyễn Đăng Thục – Lịch sử tư tưởng Việt Nam, Tập 1, Tư tưởng bình dân Việt Nam). Một phần khác chính do sự năm thê bảy thiếp của vua, có những người đàn bà ích kỷ và ham muốn quyền lực về tay con cái dòng họ của mình (hoàng hậu Nguyễn Thị Anh với vụ án Lệ Chi Viên, ái phi Kính Phi của vua Hiến Tông với con nuôi là Quỷ vương Lê Uy Mục).

TB: Có thể tìm hiểu thêm về sự thịnh vượng của thời Lý – Trần qua một bài viết khá nhiều thông tin hữu ích: Tại sao hai triều đại Lý Trần lại đạt được sự thịnh vượng? – Tác giả Hà Thủy Nguyên http://www.chungta.com/nd/tu-lieu-tra-cuu/tai-sao-hai-trieu-dai-ly-tran-lai-dat-duoc-su-thinh-vuong.html

(Nguồn ảnh minh họa: http://www.baotanglichsu.vn)

Advertisements

One thought on “Cảm nhận về lịch sử thời Hậu Lê

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s